Achter het Westerpark en de Westergasfabriek, tussen twee grote hekken, ligt het best bewaarde natuurgeheim van Amsterdam. De Groene Hemel is een groene oase rond de oeroude veenpoel de Braeck. In dit wonderlijke niemandsland heeft de natuur de regie teruggevonden. Dit is sinds 2008 het natuur&wandelcentrum van de vereniging Nemo en bestaat uit het Buurttuinhuis, de kruidentuin en de wilde bostuin met de 'verhalenpoel'. Meer informatie reageren routebeschrijving en ov facebook
FOTO'S
FILMS
MEER INFORMATIE
|
In 2008 doopte de vereniging Nemo een verwilderde bostuin en een afgedankte dienstwoning op de meest afgelegen plek van het Westerpark tussen de schooltuinen en volkstuinen tot ‘de Groene Hemel’ als een buurtcoöperatie voor natuureducatie en natuurinspiratie. Waarom is het zo de moeite waard dat deze plek ook na 2027 behouden blijft als het huurcontract met de gemeente afloopt? In het park waar elke vierkante meter een functie heeft, is De Groene Hemel een stukje niemandsland, rond de ‘verhalenpoel’. De poel is oorspronkelijk een oeroude veenpoel, een modderpoel waar lusthofeigenaar Beudeker van Soelen in de 18e eeuw zich over beklaagde en vergeefs probeerde te dempen. Meester Bert Ydema van de Schooltuinen groef de veenpoel uit en vertelde de schoolkinderen hier verhalen over bosgeesten en zijn dieren die toen nog op de schooltuinen gehouden werden. In de geest van Bert (dankzij de film over hem: “De Groene Hemel”) bouwde Nemo er ijsvogelnesten en liet de waterfee Swawa verschijnen voor kinderen tijdens droomwandelingen naar de verhalenpoel. De verlaten poel werd een bron waaruit verhalen en dromen omhoog borrelen. Volgens de boeddhisten, sjamanen en klimaatactivisten die in het gebouw elke week mediteren, drummen en zingen, is de lege plek de essentie van het leven. Niet de dingen waar we ons druk over maken, maar de ruimte daartussen geeft zin aan het bestaan. Misschien wel de enige plek in het park waar het echt leeg, stil en duister is. Het drukke Westerpark met steeds weer nieuwe pretnatuur, evenementen en horeca heeft een lege plek, een goed bewaard geheim, hard nodig. Kinderen ontdekken hier dat natuur niet alleen een school of speeltuin is, maar ook magisch en mythisch is. Hier woont nog een waterfee die net als op de Loreley, in de poel de laatste plek vond waar ze kon blijven zingen. De geheimzinnige bostuin met de (tover) kruidentuin is de Torteltuin van Pluk van de Petteflet Natuurlijk moet Nemo haar bestaan in deze tijd legitimeren met een kostendekkende exploitatie. Maar in wezen gaat het Nemo om het geheim van het Westerpark in en rond de poel; voor alle kinderen en grote mensen een lege stille tussenruimte, een groene hemel vol verhalen met een kruidentuin, een bostuin en een buurttuinhuis voor natuurinspiratie, midden in een hectische wereld, een overbevolkte buurt en een luidruchtig evenementenpark. Van huurconflict naar toekomstplan De vraag moet niet langer zijn: “Mag Nemo hier nog langer blijven?” maar: “Welke natuur-, educatieve, culturele en maatschappelijke functie willen we dat deze bijzondere plek de komende tien of twintig jaar in het Westerpark vervult – en wie willen daarvoor samen verantwoordelijkheid dragen?”. Daarom stellen we een nieuwe structuur voor: Natuurcoöperatie De Groene Hemel - of een door haar gedelegeerde organisatie- wordt verantwoordelijk voor huur, beheer, financiering en continuïteit van gebouw en bostuin. De coöperatie wordt een samenwerkingsverband van Nemo, huidige medegebruikers, nieuwe partners en stedelijke natuur/ buurt/park/welzijns/ educatieve organisaties. Ook de Schooltuinen worden uitgenodigd partner te worden. De Groene Hemel hoeft geen concurrent van de Schooltuinen te zijn, maar juist een aanvulling op het bestaande lesprogramma. Beiden kunnen elkaar aanvullen en inspireren. Die samenwerking willen we nu eindelijk organisatorisch verankeren, zoals we die ook met de andere buren -Tuinpark Nut&Genoegen en Sloterdijkermeer en parkorganisaties- willen vormgeven. Die samenwerking wordt uitdrukkelijk gestimuleerd in bestaande gemeentelijke beleidsnota’s voor Groot Westerpark, Haven-Stad, Houthavens, de Brettenzone en de Schooltuinen. Daarnaast heeft De Groene Hemel een belangrijke sociale functie. Zo komt iedere week een groep van Stichting Mantelzorg en Dementie met begeleiders en vrijwilligers uit de buurt naar De Groene Hemel om samen te lunchen, zingen en elkaar te ontmoeten. Andere medegebruikers organiseren onder meer meditatie, yoga, klankconcerten, sjamanisme en opstellingen. Andere groepen zijn betrokken bij de gevolgen van de klimaatcrisis en milieuproblemen, en organiseren activiteiten in het kader van concepten als deep ecology en active hope. Het concept ‘active hope’ biedt veel inspiratie voor de toekomst van de Groene Hemel! Het medegebruik is geen onderhuur, zoals het Stadsdeel ons verwijt (dat zou niet mogen), maar participatie in de vereniging Nemo die als coöperatie van medegebruikers functioneert op basis van zelfbeheer. Uitnodiging We zoeken daarom meer participanten die zich willen verbinden of associëren met De Groene Hemel nieuwe stijl. Dat kunnen organisaties zijn en particuliere initiatieven. De ene organisatie kan medegebruiker of programmapartner worden, een andere kan kennis of netwerk inbrengen, meedenken over beheer of programmering, of eenvoudig haar steun uitspreken voor het gezamenlijke initiatief.
|
Visie van Nemo op de toekomst van Groot Westerpark en de
bijdrage van Nemo
|
Verhalenpoel voor natuurinspiratie De Groene Hemel is in 18 jaar uitgegroeid tot een ‘natuur-inspiratiecentrum’, niet alleen als ‘verhalenpoel’ waar mythen en legenden uit de geschiedenis van het park en de buurt tot leven komen, maar ook als bezoekers-centrum voor de buurt voor groepen die inspiratie uit de natuur zoeken; gericht op bv sjamanisme, ‘deep ecology’, tibetaans boeddhisme, perma-tuinen en wandelen. En steeds belangrijker: als inloophuis en startpunt voor natuurwandelingen voor ouderen en mensen met beperkingen, zoals de buurtgroep Mantelzorg en Dementie. Tot nu toe kon Nemo door steun van het Stadsdeel, buurtprotesten en mediation blijven bestaan. Maar de Gemeente is nu juridisch zo zeker van haar zaak met haar mantra “Nemo moet weg”, dat de Groene Hemel moet verdwijnen zonder enig begrip, motivatie, overleg of alternatief. Nemo is weerloos en machteloos. Bezielde vrijplaats Het Westerpark was ooit de uiterste grens van Kennemerland en Amstelland, een hoge veenrug en een moerassige wildernis waar niemand zich waagde. In dit niemandsland hielden de Friese boeren stand tegen de veroveringen van de Romeinen, en later de Franken. Ook de graven van Holland en de bisschop van Utrecht werden hier verjaagd. Terwijl heel Holland gekerstend werd, bleef dit gebied animistisch waar spirits over-leefden die overal verdreven werden. Toen de wildernis overal werd ontgonnen en gecultiveerd tot stadsnatuur en park, bleef De Groene Hemel in het Westerpark het laatste stukje wildernis, een vrijplaats waar natuur-krachten en oeroude spirits de regie hadden. Geen overheid of natuurbeheerder die hier iets te zeggen had. De groene hemel op aarde Meester Bert Ydema van de Schooltuinen die hier 40 jaar woonde, voelde dat met zijn klompen aan, en liet de natuurkrachten in zijn achtertuin woekeren. Hij noemde de wildernis De Groene Hemel. Na de schooltuinlessen vertelde hij daar de kinderen sprookjes en legenden over natuurkrachten die tijdens de lessen niet aan bod kwamen. Of liever de verhalen kwamen rechtstreeks opborrelen uit de modderpoel; zijn verhalenpoel: de groene hemel op aarde. Nemo nam de inspiratie van Bert over, en werd vanaf 2008 tolk en medium van de natuurkrachten en de spirits van de Groene Hemel met talloze activiteiten en evenementen, samen met een grote groep medegebruikers en buurtinitiatieven die zich geïnspireerd voelden door de krachten van de Groene Hemel. Het zijn nu dezelfde Schooltuinen als van Bert Ydema die sinds het verdwijnen van het Stadsdeel en het ‘centraliseren en harmoniseren’ van de Schooltuinen, besluiten dat de Groene Hemel van “hun” Bert Ydema moet verdwijnen (…). Hun lesprogramma en tuintjes verdragen geen wilde natuur en spirits uit de modderpoel! Zo worden kinderen naar Tiktok en Snapchat verdreven als in real time hun fantasie gesnoeid wordt. |